Evropska komisija povlači odlučan potez kako bi okončala zavisnost Evrope od američkih tehnoloških giganta. EU je pokrenula službeni “Poziv za dostavljanje dokaza” kako bi oblikovala novu strategiju za evropske otvorene digitalne ekosisteme.
Ova inicijativa ima za cilj pomjeriti softver open source koda sa pozicije puke pozadinske komponente na nivo osnovne infrastrukture digitalne budućnosti kontinenta.
Strateška neophodnost za suverenitet
Brisel sada dominaciju neevropskih dobavljača tehnologije vidi kao stratešku slabost. Iako Evropska komisija procjenjuje da se do 90% modernog softvera oslanja na komponente open source koda, ekonomsku vrijednost koju ovi projekti generišu trenutno prvenstveno prisvajaju strane firme.
Konsultacije, koje ostaju otvorene do 3. februara 2026. godine, nastoje identifikovati kako Evropa može kontrolisati vlastiti “digitalni stog” (digital stack) kako bi osigurala bolju sigurnost, otpornost i međunarodnu konkurentnost.
Dalje od istraživanja ka tržišnom uspjehu
Ključno priznanje u planu Komisije jeste da sami istraživački grantovi nisu bili dovoljni. Iako su programi poput Next Generation Internet i Sovereign Tech Fund uspješno finansirali inovacije, mnogi projekti se bore da opstanu na komercijalnom tržištu.
Nova strategija će se fokusirati na povećanje obima (scaling up) ovih tehnologija putem:
- Pružanja podsticaja javnom i privatnom sektoru da uzvrate doprinosom u izvorni (upstream) kod.
- Podrške startupima i malim preduzećima da premoste jaz između finansiranog projekta i proizvoda spremnog za tržište.
- Tretiranja open source koda kao političke i ekonomske imovine direktno povezane sa kibersigurnošću.
Ključne tehnološke granice
EU daje prioritet nekoliko oblasti visokog uticaja gdje otvorene alternative mogu zamijeniti skupe vlasničke sisteme ili one koji prekomjerno crpe podatke:
- RISC-V: Razvoj hardvera open source koda kako bi se smanjila zavisnost od vlasničkog dizajna čipova.
- EuroStack: Izgradnja autohtone evropske infrastrukture za računarstvo u oblaku (cloud) i vještačku inteligenciju.
- Industrijske primjene: Integracija open source koda u automobilski i proizvodni sektor.
- Sigurnost lanca snabdijevanja: Korištenje transparentnosti open source koda za efikasnije praćenje i otklanjanje ranjivosti.
Finalno saopštenje o ovoj strategiji od strane Evropske komisije očekuje se u prvom kvartalu 2026. godine.
Komentari